تاریخ امروزآذر 7, 1401

ضرورت بازی در کودکان

بازی هر گونه فعالیتی است که برای تفریح، بدون توجه به نتیجه نهایی آن صورت می گیرد. کودک، داوطلبانه وارد این فعالیت می شود و هیچ نیروی خارجی یا اجباری در آن دخیل نیست.

تفاوت بازی در بزرگسالان و کودکان در این است که بزرگسالان بازی را فقط در ساعات فراغت خود و زمانی که به آن رغبت داشته باشند، انجام میدهند در حالی که کودکان بخش بزرگی از روز خود را به بازی مشغولند. بازی های دوران کودکی هم جنبه جسمانی دارد و هم جنبه فکری، چرا که گاه کودک خود را در حین دویدن و بالا پریدن می بینیم و گاه می بینیم که در گوشه ای نشسته و با اسباب بازی های خود مشغول به صحبت است (این تفاوت میان بازی و ورزش هم هست). بازی فعالیتی است که خود به خودی به وقوع می پیوندد و انگیزه و جوهره آن در درون هر کودکی وجود دارد. اصل انجام این فعالیت لذت است یعنی کودک به خاطر لذت بردن بازی می کند.

جنبه های مثبت بازی را نباید فقط در بعد جسمانی آن و فعالیت کودک خلاصه نمود، بلکه تاثیر بازی را در ابعاد روانشناختی، خلاقیت، اجتماعی، اخلاقی و آموزشی می توان دید به طوری که امروزه از درمان های حوزه کودکان بازی درمانی را می توان ذکر نمود.

از طرفی دیگر محرومیت کودک از نعمت بازی تاثیر منفی در شخصیت و سلامت روان او می گذارد. متاسفانه گروهی از والدین و معلمان به بازی کودکان به عنوان فعالیت بیهوده و تلف نمودن وقت و پول نگاه دارند. در حالی که از تحولاتی روانی که برای کودک در حین بازی اتفاق می افتد بی خبرند. جاندار پنداری (کودک با اسباب بازی های خود طوری برخورد می کند که انگار جان دارند و حرف میزنند)، نمادسازی (کودک اسباب بازی را به عنوان یک فرد یا شی خاصی در نظر می گیرد). از نمونه های تحول روانی کودک در بازی است.

سیر تحول بازی در کودک

تا سن ۲ سالگی، برای کودک، اسباب بازی و همبازی هر دو دارای اهمیت می شوند. کودک برای انطباق با همبازی اش خود را تغییر میدهد و ارتباط اجتماعی بیشتری برقرار می سازد. از ۶ تا ۸ سالگی دوستی یک وابستگی یک طرفه است. به زعم کودک شش ساله دوست کسی است که کاری برای دیگری انجام می دهد.

زمانی که از او سوال می شود چرا با کودک بخصوصی بازی می کند، می گوید: برای اینکه او خیلی بازی را دوست دارد یا برای اینکه او اجازه میدهد من با عروسکش بازی کنم. همچنان که فرایند اجتماعی شدن ادامه می یابد، دوستیها بیشتر و عمیق تر می شود. بچه ها در این سن در مدرسه گروه هایی را تشکیل می دهند. از ۹ تا ۱۱ سالگی کیفیت دوستی تغییر می کند و کودکان با کسی دوست می شوند که در اجتماع جایگاهی دارد، مثلا ورزشکار است یا تواناییهای دیگری دارد.

در این دوره همبستگی دوجانبه است. در حدود ۱۲ سالگی دوستی کیفیتی مانند بزرگسالان پیدا می کنند. کودکان در شادی و غم یکدیگر شریک می شوند، علاقه شان را به یکدیگر نشان میدهند و از ارزشهای یکسانی برخوردارند.

بازی و پرورش جسمانی

زمانی که کودک مشغول به بازی می شود بالطبع با حرکت دادن بدن خود موجب تحرک گردیده و انرژی که درون بدن وی ذخیره شده است، کاسته می شود. علاوه بر این بازی هایی که جنبه تحرک آن زیاد باشد، می توند نوعی ورزش محسوب شده و به سلامت جسمانی کودک نیز کمک کند. گروهی از والدین فکر می کنند زمانی که صحبت از بازی به میان می آید بازی فکری مد نظر است، به عبارتی در این کار به دنبال رسیدن به هدف خاصی می باشند.

البته نقش شما به عنوان والدین آگاه در این بین مهم است چراکه گروهی از والدین با فراهم آوردن محدودیت هایی از قبیل منع خروج کودک از منزل و خلاصه نمودن فضای بازی کودک به منزل میزان فضای بازی را محدود نموده که به این والدین توصیه می شود حداقل روزهایی از هفته کودک را به همراه خود به مراکز بازی در بیرون از منزل (مانند پارک های اطراف، بازی‌ خانه) ببرند چرا که همین خروج از منزل بدون در نظر گرفتن بازی، برای کودک مفید می باشد؛ زمانی که کودک به بیرون منتقل می شود با دیدن جهان بیرون منزل به تجربیات حسی خود می افزاید و دایره تعاملات خود را گسترش میدهد.

مثلا شاید در محیط بیرون از منزل دوستان جدیدی بیابد، یا مجبور شود برای از دست ندادن دوستان خود خشم خود را فرو برد، اسباب بازی های خود را با دوستانش رد و بدل کند و غیره.

بازی و نقش تربیت

رعایت نوبت، تلاش برای یافتن دوستان جدید، مبارزه با دشواری ها، صبر، استقلال رأي، ابتکار و خلاقیت، آداب معاشرت، قهر و آشتی، همکاری و غیره همگی میتواند از آثار تربیتی بازی باشد.

این موارد زمانی می تواند اثرات بیشتری را در پی داشته باشد که کودک در محیطی باشد که کودکان و هم بازی های دیگر وجود داشته باشند. چراکه اکثر موارد فوق در گرو تعمل با دیگر کودکان محقق می شود.

رد و بدل نمودن اسباب بازی ها، نگرانی و ناراحتی کودک از غیبت دوست و همبازیش، صبر نمودن تا رسیدن نوبت وی همه نشان از تاثیرات دیگر تربیتی بازی می باشد. علاوه بر این محیط بازی اولیه که انتظار زیادی از آن می رود در گام اول همان محیط خانه است. این به آن معناست که همه اعضای خانواده باید در نقش هم بازی ظاهر شده و مدت زمانی را با کودک خود بگذرانند. بازی و یادگیری علاوه بر اثرات جسمانی و تربیتی بازی، یادگیری مفاهیم نیز به دنبال اثرات مثبت آنست.

شناختن شکلها، رنگ ها، اندازه ها که به عنوان پیش نیازهای مفاهیم تحصیلی می باشند، همه می تواند در حین بازی محقق شود. نکاتی برای والدین
در خانه سعی نمایید در بازی های خود از مضامین اخلاقی، وظایف در منزل و امور خانه بازی ها، نگرانی و ناراحتی کودک از غیبت دوست و همبازیش، صبر نمودن تا رسیدن نوبت وی همه نشان از تاثیرات دیگر تربیتی بازی می باشد. علاوه بر این محیط بازی اولیه که انتظار زیادی از آن می رود در گام اول همان محیط خانه است. این به آن معناست که همه اعضای خانواده باید در نقش هم بازی ظاهر شده و مدت زمانی را با کودک خود بگذرانند.

بازی و یادگیری

علاوه بر اثرات جسمانی و تربیتی بازی، یادگیری مفاهیم نیز به دنبال اثرات مثبت آنست. شناختن شکلها، رنگ ها، اندازه ها که به عنوان پیش نیازهای مفاهیم تحصیلی می باشند، همه می تواند در حین بازی محقق شود.

نکاتی برای والدین

– در خانه سعی نمایید در بازی های خود از مضامین اخلاقی، وظایف در منزل و امور خانه داری کمک بگیرید و آن را در برنامه کودکان خود قرار دهید.

-همانطور که قبلا ذکر شد هدف بازی پرورش یافتن و لذت بردن کودک است، پس، از اجبار و تهدید کودک در حین بازی یا هر نوع کاری که لذت بازی را از بین می برد، دوری نمایید. – از استهزا و مسخره نمودن کودک در حین بازی جدا خودداری کنید. ممکن است در نظر شما، کودک کار بیهودهای انجام می دهد در حالی که او در دنیای درونی خود سیر می کند و به زعم خود کودک کار مفیدی است.

– تلویزیون و بازیهای کامپیوتری جایگزین مناسبی برای بازی های مرسوم نیستند. شایسته است برای استفاده از این نوع بازی ها بر کودکان خود نظارت داشته باشید تا از خطرات احتمالی آن مصون بمانند.

 

منبع: والدین آگاه

اشتراک‌گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *