تاریخ امروزتیر 3, 1400
مراقبت از کودک 6-2 ساله

چگونه از کودک 6-2 ساله خود مراقبت کنیم؟

کودکان در سنین 6-2 از نظر تغذیه‌ای وابستگی کمتری به مادر دارند و بدین سبب توجه به نیازهای تغذیه‌ای و بهداشتی آنان و نیز رعایت نکات ایمنی لازم از مسائلی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

کودکان در سنین 2 تا 6 سالگی، کنترل مهارت‌های حرکتی را کاملا آموخته‌اند. بدون کمک راه می‌روند و بسیاری از اوقات در حال جست و خیز هستند.

مطالعه تعداد تلفات سالیانه ناشی از حوادث کودکان زیر پنج سال، رقم بالایی را نشان می‌دهد. بحرانی‌ترین سال‌های عمر کودکان سنین 6-2 سالگی است و در طول این سال‌هاست که ما موظف هستیم علاوه بر اینکه آن‌ها را از خطرات حفظ کنیم، راه و روش مواظبت از خودشان را هم به آنان بیاموزیم. با آموزش صحیح مادران و مسئولین محل‌های نگهداری کودکان می‌توان به مقدار قابل ملاحظه‌ای از وقوع حوادث پیش‌بینی نشده جلوگیری کرد.

مراقبت‌های بهداشتی کودکان 6-2

 

استحمام

شستشوی مرتب کودک در این دوران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. کودک در این دوران جست و خیز فراوان دارد و توجه به بهداشت پوست، مو، ناخن و سایر اندام‌های طفل مخصوصا دست‌ها بسیار مهم است.

کودک در این سنین استقلال طلب است و احساس مالکیت زیادی دارد. ضمن توجه به رعایت نکات ایمنی در محیط حمام باید شرایط استحمام را برای کودک شاد و مفرّح نمود. در سنین 6-2 سالگی استحمام سبب بهبود تغذیه و خواب کودک می‌گردد.

در موسسات شبانه روزی مراقبین کودک باید به این نکته توجه داشته باشند که زمان مناسبی را برای استحمام کردن آنان در نظر بگیرند و بهتر است 3 بار در هفته آن‌ها را حمام دهند.

وسایل و پوشاک مورد نیاز کودک (6-2 ساله) در هنگام استحمام تفاوت چندانی با شیرخواران ندارد. کودک 6-4 ساله به راحتی می‌تواند در هنگام استحمام کردن طریقه شستشو را یاد بگیرد. باید کودک را تشویق نمود تا بتواند خودش لباس‌هایش را بپوشد.

مراقبت از دهان و دندان

رعایت بهداشت دهان و دندان در کودکان به این دلیل اهمیت دارد که به عنوان یک عادت بهداشتی مناسب در کودک درآمده، باعث می‌شود که به طور مرتب مسواک بزند و هرگز در سال‌های بعد در این مورد سهل انگاری نخواهد کرد و برچسب عادت برای پاکیزگی و سلامت دهان و دندان خویش خواهد کوشید.

توجه به نکات زیر در حفظ بهداشت دهان و دندان به کودک کمک می‌کند:

  • مادران و مراقبین کودک موظفند طریقه صحیح مسواک کردن را به کودکان بیاموزند تا آن‌ها به طور مرتب و صحیح از مسواک برای پاکیزه و سالم نگاه داشتن دندان‌ها و لثه‌ها استفاده نمایند. بهتر است در مسواک کردن دهان کودکان تا زمان کسب مهارت کامل، مادران و مراقبین به آن‌ها کمک نموده و نظارت کامل در انجام صحیح آن داشته باشند.
  • از مکیدن انگشت و پستانک و نیز تنفس از راه دهان باید ممانعت به عمل آورد.
  • در غذای روزانه کودک از مواردی که دارای الیاف و فیبر هستند مانند هویج، کلم، کرفس، سیب، مرکبات و گوشت باید به مقدار کافی استفاده کرد.
  • وجود فلوئور به اندازه مناسب در آب‌های آشامیدنی سبب استحکام دندان‌ها خواهد شد.
  • دندان‌های شیری کودکان در این سنین نیاز به مراقبت دارند لذا هر 6 ماه یکبار باید به دندانپزشک مراجعه شود تا از بروز فساد و انحرافاتی که در وضع قرار گرفتن دندان‌ها احتمالا بوجود می‌آید پیشگیری شود.

مراقبت از گوش

در کودکان توجه به بهداشت گوش بسیار مهم است. امروزه برای شناسایی کودکان ناشنوا و کم شنوا در بدو تولد از آن‌ها سنجش شنوایی توسط واحدهای بهداشتی انجام می‌شود و این امر سبب تشخیص و درمان زودرس در آن‌ها می‌شود. در غیر این صورت مراقبین باید توجه داشته باشند که اگر کودک تا سن 2 سالگی شروع به حرف زدن نکند، باید از نظر ضعف شنوایی مورد بررسی قرار گیرد.

نکاتی که در بهداشت گوش کودکان باید رعایت شود:

  • کودک را از سنیدن صداهای بلند دور نگه دارید.
  • مادران و مراقبین به طور روزانه اطراف گوش و پشت گوش کودکان را به کمک حوله‌ای مرطوب تمیز نمایند.
  • به کودکان آموزش دهید که از وارد کردن اجسام نوک تیز مانند نوک مداد و غیره به گوش خود جدا خودداری کنند.
  • بدون تجویز پزشک از به کار بردن دارو و ریختن قطره‌های مختلف در گوش خودداری شود.
  • در صورت بروز درد با خروج مایع از گوش در کودکان، حتما به پزشک مراجعه شود.
  • سنجش شنوایی مخصوصا در کودکانی که دیر به سخن آمده‌اند و یا دچار عفونت‌های گوش میانی بوده‌اند باید انجام شود.

مراقبت از دست‌ها و ناخن‌های کودک:

ناخن‌های کودکان را به طور مرتب کنترل کرده، آن‌ها را کوتاه نگه دارید. برای این کار، حتما از ناخن گیر استفاده نمایید. ناخن‌های دست‌ها را به صورت گرد و بارها را به صورت صاف کوتاه کنید.

دست‌ها مهمترین عامل انتقال دهنده عوامل میکروبی به شمار می‌آیند مخصوصا در کودکان 2-4 ساله که می‌توانند راه بروند و با وسایل زیادی در ارتباط باشند. طریقه شستن دست و استقاده از صابون و حوله برای خشک کردن را باید به کودک آموزش داد. روزانه چندین بار دست‌های کودک را با آب و صابون بشویید تا از انتشار میکروب‌ها جلوگیری به عمل آید.

مراقبت از چشم‌ها:

برای رعایت بهداشت چشم در کودکان باید به نکات زیر توجه داشت:

  • دست و صورت، خصوصا دست‌های کودک را روزی چند بار با آب و صابون بشویید و به او آموزش دهید که این کار را خودش به تنهایی انجام دهد.
  • به کودک آموزش دهید تا از حوله و دستمال دیگران استفاده نکند و دستمال و دست کثیف را به چشم نزند.
  • از شستن دست و صورت کودک در آب‌های غیر بهداشتی خودداری کنید.
  • از نشستن حشرات مخصوصا مگس بر روی صورت جلوگیری شود. همیشه مراقب نظافت و بهداشت محل زندگی کودک باشید.
  • در هنگام تماشای تلویزیون حتما فاصله حداقل سه متر را حفظ کنید و به کودک آموزش دهید تا از فاصله مناسب به تلویزیون نگاه کند.
  • در صورت استفاده از وسایل رایانه‌ای رعایت نکات ایمنی مانند مدت استفاده و استاندارد بودن صفحه نمایش مورد توجه قرار گیرد.
  • خیره شدن به نور خورشید و لامپ‌های پرنور برای چشم بسیار مضر است، کودکان را از آن‌ها دور نگاه دارید.
  • کودکان را از باد و گرد و خاک محافظت نمایید.
  • برای هر نوع حالت غیر طبیعی مانند انحراف و حرکات غیر ارادی گردشی در چشم باید به پزشک متخصص مراجعه شود.

تغذیه کودکان 6-2 ساله

بعد از 2 سالگی به دلیل کاهش شد، نیاز به کالری در کودکان کاهش می‌یابد. در این سنین قد کودکان در مقایسه با وزن رشد بیشتری دارد به همین دلیل ممکن است کودکان لاغرتر از گذشته به نظر بیایند در حالی که این ویژگی مختص این سن است. از طرفی کودکان در این سنین به علت تحرک زیاد در حین بازی انرژی زیادی مصرف می‌کنند و آمادگی فیزیکی بدنی آنان برای انجام این فعالیت‌ها به میزان زیادی به چگونگی برنامه غذایی آن‌ها بستگی دارد که لازم است بیشتر مواد غذایی جامد به ویژه پروتئین در اختیار آنان قرار گیرد.

چگونگی رعایت برنامه غذایی کودک 6-2 ساله

کودک در این سنین با توجه به محیط اطراف کمتر به غذا اهمیت می‌دهد و اشتهای کودک نسبت به سال اول زندگی تدریجا کاهش می‌یابد بنابراین توجه به نوع غذای مصرفی کودک بسیار مهم است.

شیر از مهمترین غذاهایی است که باید همیشه در برنامه غذای روزانه کودک وجود داشته باشد البته به مقداری که مانع استفاده کودک از غذاهای متنوع دیگر نگردد.

به تدریج که کودک بزرگتر می‌شود سعی می‌کند خودش غذا بخورد در این هنگام کافی است مصرف تنقلات و مواد شیرین کنترل شود و کودک از مواد مغذی و ضروری برای رشد بیشتر استفاده کند.

باید در نظر داشت که کودک بهترین کسی است که می‌تواند اشتهای خود را تنظیم کند و می‌داند چه مقدار غذا می‌خواهد، کودکی که هر بار کم می‌خورد معمولا دفعات غذایش بیشتر از کودکی است که در هر بار زیاد غذا می‌خورد. برای چنین کودکی غذای مختصری که در فواصل غذاهای اصلی داده می‌شوند باید از انواعی انتخاب شوند که مانع اشتهای او برای صرف غذای اصلی نگردند و جزئی از غذای اصلی کودک باشند مانند شیر، ماست، نان و پنیر.

کودکانی که زیاد بازی می‌کنند اغلب اشتهای فراوانی دارند ولی گاهی آنقدر خود را خسته می‌کنند که حتی نمی‌توانند غذا بخورند بنابراین استراحت مختصر قبل از غذا هر قدر هم کوتاه باشد در این گونه موارد در اشتهای کودک تاثیر بسزایی دارد.

لازم است یادآوری شود که همان اندازه که مصرف غذای کم برای کودک درست نیست دریافت بیش از اندازه مواد غذایی نیز موجب ناراحتی‌هایی برای وی خواهد شد. افرادی که در دوران بلوغ و بعد از آن دچار چاقی می‌شوند معمولا سابقه اضافه وزن در دوران کودکی بخصوص در سال اول زندگی داشته‌اند به عبارت دیگر مصرف زیاد مواد غذایی و داشتن اضافه وزن در سال‌های اولیه زندگی  زمینه مناسبی برای بروز چاقی در سنین بلوغ و بعد از آن محسوب می‌شود. بنابراین در تغذیه کودکان باید با رعایت اعتدال و توجه به وزن مناسب برای سن، در صورت لزوم در برنامه غذایی آن‌ها تجدید نظر کرد.

عادت‌های غذایی کودکان:

کودکان در سنین 6-2 سالگی خوردن مواد جامد و سخت را یاد گرفته‌اند. تنقلاتی مانند آب نبات، شکلات و آشامیدنی‌های شیرین و گازدار، مورد علاقه شدید کودکان هستند که از نظر تامین احتیاجات غذایی مواد کم ارزشی محسوب می‌شوند زیرا حاوی مقدار زیادی مواد قندی هستند که به غیر از ایجاد انرژی هیچ مواد مغذی‌ای به همراه ندارند و مصرف این مواد حس گرسنگی کودک را برطرف می‌کند و وی را از خوردن غذاهای مغذی که برای تامین رشد و سلامتی او لازم‌اند باز می‌دارد.

با همه این‌ها چون تنقلات مورد علاقه کودکان است نمی‌توان مانع خوردن آن‌ها شد بلکه باید با نظارت در چگونگی مصرف آن‌ها برنامه مناسبی برای کودکان ترتیب داد. در کودکانی که به خوبی غذا نمی‌خورند قرار دادن تنقلات در رژیم غذایی فقط به صورت دسر و پس از صرف غذای اصلی جایز است. هرگز نباید دادن تنقلات را مشروط به صرف غذای اصلی کرد زیرا این مواد با اهمیت جلوه می‌کنند. این مواد را می‌توان پس از صرف غذای کامل در صورت تقاضای کودک در اختیار او گذاشت. مصرف مواد شیرین به خصوص آن‌هایی که به صورت سخت و جامد هستند مانند شکلات و آب نبات زمینه مساعدی را برای پوسیدگی دندان‌ها فراهم می‌کنند.

رفتار مادر با مراقبین کودک تاثیر بسزایی در پذیرش یا ردّ غذا در کودک دارد. کودکان هم مانند بزرگسال ممکن است گاهی به خوردن بعضی از غذاها تمایل یا بی‌میلی نشان دهند. مواردی پیش می‌آید که کودک غذایی را که قبلا با میل می‌خورده اکنون آن را رد می‌کند. بعضی از کودکان هر نوع غذایی که برای اولین بار به آن‌ها داده می‌شود به سختی می‌پذیرند، به ندرت می‌توانند چند غذا را در آن واحد قبول نمایند. معمولا کودکان در مورد غذایی که به آن‌ها تحمیل می‌شوند مقاومت شدید نشان می‌دهند.

مراقبین و مادران آگاه با مقاومت و آرامی این شرایط کودک را تحمل می‌کنند. توصیه می‌شود در مورد انتخاب نوع و مقدار غذا به اشتها و تمایل کودک کاملا توجه شود. هرگز در غذا دادن به کودکان نباید اصرار کرد چون اگر کودک به این نکته واقف گردد که به اصرار می‌خواهند غذایی را به وی تحمیل کنند ممکن است مدت‌ها از خوردن آن خودداری کند و این موضوع را وسیله‌ای برای رسیدن به خواسته‌های غیر منطقی خود قرار دهد.

 

نکته مهم: لازم به ذکر است که مطالبی که در این مقاله عنوان شد، به هیچ وجه جایگزین مراجعه به پزشک و متخصص این حوزه نخواهد شد.

منبع: سارا فرجاد، 1392، فنون مراقبت و نگهداری کودک، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران

اشتراک‌گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *