تاریخ امروزاردیبهشت 24, 1400
خواب نوزاد

نکاتی مهم در مورد خواب نوزاد

خواب برای تکامل کودک یک عامل ضروری است. مغز کودک در ماه‌های اول زندگی به طرزی باورنکردنی فعال است، رشد می‌کند و مفاهیم تازه را به سرعت درک می‌نماید. او در تمام مدت اطلاعات جدیدی از دنیای پیرامون خود دریافت می‌کند و وقتی که به خواب می‌رود، این اطلاعات طی فرآیندهایی پردازش شده و در حافظه کودک ذخیره می‌گردند تا بعدها مورد استفاده قرار گیرند. بدن کودک برای ذخیره انرژی، افزایش توان و رشد و تکامل، به استراحت نیاز دارد. خواب، یکی از موارد مراقبت های نوزاد است که لازم است مادر یا پدر نکات مربوط به آن را رعایت کنند.

کودک شما چقدر به خواب نیاز دارد؟

نوزاد شما دقیقا همان قدر می‌خوابد که نیاز دارد. وقتی که نیاز بدن او به خواب و استراحت برطرف می‌شود یا زمانی که مغز او به اندازه کافی تحریک می‌گردد، کودک بیدار می‌شود، این بیداری نشانه آن است که خواب کودک کامل شده است. کنترل زمان خواب کودک به وسیله شما امکان پذیر نیست. او از نظر فیزیولوژیکی، درست زمانی بیدار می‌شود که خواب وی کامل شده باشد. در هفته‌های اول زندگی، کودک  در طی شب و روز، در فواصل معینی می‌خوابد و تغذیه می‌کند. در ابتدا مدت زمان خواب کودک ممکن است کوتاه باشد، که این احتمالا به علت احساس خستگی است. اما این نکته را به یاد داشته باشید که به تدریج کودک رشد می‌کند، دوره خواب او نیز طولانی‌تر می‌شود. پیش‌بینی این مسئله که کودک در چه زمانی و چقدر باید بخوابد، کار بسیار مشکلی است. به طور متوسط، یک نوزاد در طول شبانه روز، 16 ساعت را در خواب می‌گذراند. به مرور که کودک تکامل می‌یابد، دوران خواب او کاهش می‌یابد و وقتی که به سن 6 ماهگی می‌رسد، فقط 14 ساعت در شبانه روز به خواب می‌رود، در این دوران مدت بیماری کودک رو به افزایش می‌گذارد.

اگر چه نوزادان در هر ساعتی از روز یا شب که به خواب نیاز داشته باشند، بلافاصله به خواب می‌روند، اما در سن 6 ماهگی، خواب کودک از حالت غیر ارادی خارج می‌شود و کودک خواهد توئانست که خود را بیدار نگهدارد.

وقتی که کودک می‌خوابد چه اتفاقی می‌افتد؟

شاید باور نکنید، اما کودک شما در زمانی که خوابیده است، کارهای زیادی انجام می‌دهد. بدن او، کالری را که از طریق خوردن شیر به دست آورده است ذخیره می‌کند و آن را به انرژی تبدیل می‌نماید تا برای رشد و ایجاد گرما مورد استفاده قرار گیرد.

تمام سلول‌های بدن و مغز کودک، با سرعتی باور نکردنی در حال تکثیر هستند. او در هنگام خواب اقدام به تولید گلبول‌های سفید در خون می‌نماید که برای سیستم ایمنی بدن او ضروری هستند.

در دوران خواب، او حداکثر میزان رشد را دارد زیر خواب، هورمون‌های رشد را در بدن کودک تحریک می‌کند. مغز کودک نیز در هنگام خواب، بسیار فعال است. چرخه خواب کودک شما در دوره نوزادی فقط 47 دقیقه است و این چرخه در مقایسه با یک بزرگسال که سیکل خواب او 90 دقیقه است، کوتاه‌ترمی‌باشد. در این چرخه، کودک تقریبا نیمی از خواب خود را در مرحله REM سبک (خواب با حرکات سریع چشم) می‌گذراند که نسبت به بالغین، مرحله بیشتری را شامل می‌شود.

در مرحله REM، بدن کودک حرکاتی دارد و چشم‌ها در حال پلک زدن هستند، این علائم، نشان دهنده دیدن رویاست، کودک در دوره خواب REM خیلی راحت‌تر از خواب بیدار می‌شود.

باقیمانده چرخه خواب در مرحله non-REM می‌گذرد. در این مرحله، خواب کودک عمیق‌تر است و دارای 4 مرحله می‌باشد. در دوره non-REM، بیدار کردن کودک از خواب مشکل است.

شکل‌گیری الگوی خواب

از سن 5-4 هفتگی، کودک با کمک شما، به الگوی جدیدی از خواب دست می‌یابد که باعث می‌شود در طول شب بیشتر از روز بخوابد و این عادت، در طی ماه‌های بعد، بیشتر تثبیت می‌شود. در بدو تولد، او بین شب و روز، تمایزی قائل نیست. بنابراین شما باید به او کمک کنید و این تفاوت را به او بیاموزید.

شما برای اینکه به تثبیت یک الگوی خواب طبیعی در کودک کمک کنید، می‌توانید چند کار زیر را انجام دهید:

کودک را در طول روز در اتاقی بخوابانید که خیلی تاریک نباشد و او بتواند صداهای جاری روزانه مثل زنگ تلفن، جارو برقی یا مکالمه اعضای خانواده را بشنود، سپس در طول شب، او را در اتاقی بخوابانید که تاریک و آرام باشد.

وقتی که کودک شما به سن دو ماهگی می‌رسد، می‌توانید برای خواب او یک برنامه منظم قرار دهید. اگر کودک در طول روز چرت‌های روزانه و خواب‌های نیمروزی دارد، او را هر روز در ساعت معینی بخوابانید مثلا صبح‌ها در ساعت معین و بعد از ظهرها هم در ساعت معین او را برای خواب روزانه آماده کنید و در رختخواب قرار دهید.

در طول شب هم، هر شب، در یک ساعت مشخص، کودک را در بستر قرار دهید. این تدابیر به کودک شما یاد می‌دهد که زندگی دارای آهنگی مشخص است، همچنین به او احساس امنیت و اعتماد نسبت به محیط اطراف می‌دهد.

در سن 6 ماهگی، کودک ممکن است در طول شب 10 ساعت ممتد بخوابد اما در طول روز به طور متناوب، 5 ساعت می‌خوابد.

تثبیت یک برنامه منظم برای زمان خواب

کودک که بزرگتر می‌شود نسبت به آنچه که در پیرامون او اتفاق می‌افتد هوشیارتر شده و مهارت‌های حافظه‌ای او تکامل می‌یابند. در این زمان کودک شما یاد می‌گیرد که وقایع را پیش‌بینی کند و با الگوی امور روزمره خود آَشنا شود.

او در این مرحله، نسبت به برنامه خاصی که شما برایش در نظر می‌گیرید، خیلی خوب واکنش نشان می‌دهد و به تدریج از اینکه خود را برای خواب شبانه آماده می‌کند لذت می‌برد.

سعی کنید الگوی همیشگی را در یک ساعت مقرر در ابتدای شب دنبال کنید. به عنوان مثال، شما می‌توانید این برنامه را با گرم کردن رختخواب کودک و یا یک بازی آرام با او شروع کنید. سپس به کودک شیر داده و او را در رختخواب بگذارید. در این زمان او خواب آلود اما بیدار است و شما می‌توانید برایش لالایی بخوانید.

قرار دادن کودک در رختخواب برای خوابانیدن، آنهم در زمانی که کودک هنوز بیدار است. بدین معنا می‌باشد که او دیگر نیازی به شیر پستان یا شیر بطری ندارد. بنابراین کودک متوجه می‌شود که نیازهای او به حدی تامین شده است که می‌تواند با احساس امنیت و اعتماد به خواب برود، زیرا نه گرسنه است و نه ناراحت می‌باشد.

در صورت امکان سعی کنید در تنظیم برنامه خواب کودک، از همسر خود نیز کمک بگیرید و او را مشارکت دهید. شاید پدر بتواند او را استحمام کرده یا یک کتاب برایش بخواند. این کار ارتباط صمیمی میان آن‌ها را تقویت می‌کند و به ایجاد اعتماد در کودک کمک می‌نماید.

خوابیدن در کنار کودک

در ماه‌های اول، خوابیدن در کنار کودک بسیار مهم است، نه فقط به این دلیل که شما در طول شب باید به کودک شیر بدهید. شما ممکن است متوجه شده باشید که خودتان هم تمایل دارید شب‌ها در کنار بستر کودک بخوابید، به خصوص اگر او از شیر پستان تغذیه می‌کند.

بعضی از مطالعات نشان داده‌اند که خوابیدن شما در کنار کودک مخصوصا برای او بسیار مفید است. این کار به تنظیم تنفس و درجه حرارت بدن کودک کمک می‌کند.

شواهدی هم وجود دارد که نشان می‌دهد این کار برای تکامل عاطفی کودک مفید است. احساس نزدیکیبه کودک، برای شما هم مفید است زیرا اضطراب شما را در ارتباط با خوب بودن شرایط کودک، کاهش می‌دهد.

اینکه شما شب‌ها در کنار بستر کودک خود بخوابید یا خیر، یک انتخاب شخصی است. در اکثر فرهنگ‌ها، والدین این کار را انجام می‌دهند اما این بدان معنا نیست که شما هم باید همین کار را بکنید. مهم این است که هم شما و هم فرزندتان، دوره‌هایی از خواب عمیق را در کنار هم بگذرانید.

اگر سعی کنید کودک را در کنار خود بخوابانید و بعد متوجه شوید که شما و همسرتان از این وضعیت ناراحت هستید، می‌توانید با قرار دادن کودک در تخت خودش، بهترین کار ممکن را برای خانواده خود به انجام برسانید.

چرا کودک سعی می‌کند بیدار بماند؟

در شش ماهه اول زندگی کودک، الگوهای خواب او دستخوش تغییرات زیادی می‌شود. او ممکن است تا چند هفته، به مدت 5 ساعت به طور ممتد بخوابد اما پس از مدتی به طور ناگهانی هر دو ساعت یکبار بیدار ‌شود.

خواب در طی شش ماه اول زندگی کودک بستگی به نیازهای غذایی بدن او دارد: به عنوان مثال اگر او رشد سریعی داشته باشد، طبعا به شیر بیشتری نیاز دارد و در هنگام خواب بیشتر بیدار می‌شود.

الگوهای خواب متفاوت در کودکان، کاملا طبیعی است و رعایت کردن یک روتین مشخص به شما کمک می‌کند تا این تفاوت‌ها را کاهش دهید.

اکثر بچه‌ها تا سن 6 ماهگی در طول شب، به طور منظم نمی‌خوابند، سازگاری با این شب بیداری‌ها، کاری بس دشوار است اما کودک شما به چند دلیل شب‌ها از خواب بیدار می‌شود.

در روزهای اول معده کودک آنقدر کوچک است که در هر بار شیردهی، نمی‌تواند به اندازه رفع نیاز شیر بخورد لذا در خواب احساس گرسنگی کرده و بیدار می‌شود که شیر بخورد.

عوامل دیگری نیز وجود دارند که بر این الگوی خوای اثر می‌گذارند. به عنوان مثال کودک ممکن است شکم درد داشته باشد، یا کهنه‌های خود را خیس کرده باشد و یا اینکه از درد دندان درآوردن رنج بکشد. تمام این عوامل می‌توانند به حدی شدید باشند که او را از خواب بیدار کنند. همچنین انسداد سوراخ‌های بینی، در کودکان مشکلاتی را به وجود می‌آورد.

کودکان معمولا تا سن 3-2 ماهگی فقط از طریق دهان تنفس می‌کنند. عبور از یک مرحله تکاملی و گام نهادن در آستانه یک مرحله تکاملی جدیدتر، از دیگر عواملی است که خواب کودک را تحت تاثیر قرار می‌دهد. به عنوان مثال، تصور بر این است که تحریک ذهنی ناشی از فراگیری حرکاتی مثل نشستن یا استفاده از روروک می‌تواند در حدود سنین 6-5 ماهگی آنقدر برای کودک شدید باشد که خواب او را مختل نماید. اگرچه تئوری‌های دیگری نیز وجود دارد که ثابت می‌کند گاهی چنین تحریک‌هایی سبب طولانی شدن خواب کودک می‌شود.

 

نکته مهم: لازم به ذکر است که مطالبی که در این مقاله عنوان شد، به هیچ وجه جایگزین مراجعه به پزشک و متخصص این حوزه نخواهد شد.

منبع: پوران سامی، 1393، کودک من از تولد تا یک سالگی، نشر تحفه با همکاری آوای جامعه

 

اشتراک‌گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *