تاریخ امروزاردیبهشت 24, 1400
مهارت های ارتباطی در نوزادان

مهارت ارتباطی نوزاد چیست؟ چگونه آن را پرورش دهیم؟

کودک شما با گرایش شدیدی برای برقراری ارتباط متولد می‌شود. او از روش‌های مختلف برای حرف زدن با شما و در نهایت تکامل خود استفاده می‌کند. گریه کودک انواع مختلفی دارد که هر نوع آن را برای بیان یک نیاز خاص به کار می‌برد. کودک در سن زیر دو ماهگی لبخند می‌زند و از این طریق احساس خشنودی خود را بیان می‌کند. در همین سنین است که مبنای اصلی ارتباط کلامی شکل می‌گیرد. آگاهی به مهارت‌های ارتباطی کودکان، یکی از عوامل مهم در مراقبت از نوزاد است که باید پدر و مادر در کسب این مهارت بکوشند.

 

گریه کردن

 

موثرترین راه برقراری ارتباط برای کودک، به خصوص در ماه‌های اول زندگی، گریه کردن است. کودک در این ایام، احتمالا خیلی زیاد گریه می‌کند، زیرا گریه تنها راهی است که از طریق آن، می‌تواند تمام نیازها و احساساتش را بیان کند. در واقع اولین حرف کودک، گریه اوست.

کودک شما حتی بلافاصله پس از تولد نیز گریه می‌کند و این گریه دارای نقش ارتباطی بسیار مهمی است. او با همین گریه به پزشک یا ماما می‌گوید که ریه‌هایش به شکل موفقیت آمیزی از هوا پر شده و او تنفس را آغاز کرده است.

در ابتدا ممکن است شما چنین تصور کنید که کودک همیشه به یک صورت گریه می‌کند و لحن صدایش در تمام گریه‌ها یکسان است، اما به تدریج یاد می‌گیرید که گریه‌های مختلف نشان دهنده نیازهای متفاوت است. حتی گریه هر کودک، منحصر به خود اوست.

در مطالعات نشان داده شده است که گریه ناشی از گرسنگی غالبا از یک الگوی تکراری صداهای ریتمیک، پیروی می‌کند و غالبا با لگد زدن توام است. در مقابل گریه ناشی از خستگی و تنهایی، کمتر از یک الگوی منظم و هماهنگ تبعیت می‌کند و ممکن است در فاصله بین دو گریه، توقف‌های طولانی تری وجود داشته باشد. گریه ناشی از درد شدیدتر است و معمولا موجب می‌شود که شما به سمت کودک بدوید.

شما همچنان که انواع مختلف صداها، لحن‌ها و ریتم‌های گریه کودک را می‌شناسید، می‌توانید به شکل سریع و موثر نیازهای کودک را تشخیص داده و آن‌ها را مرتفع سازید. در هنگام گرسنگی او را تغذیه کنید و در هنگام درد به تسکین او کمک نمایید. این اقدامات نیاز او را به گریه کردن کاهش می‌دهد و روش‌های جدیدی را برای برقراری ارتباط به وی می‌آموزد.

 

در هنگام گریه کودک، شما چه می‌کنید؟

 

از بچه‌های آرام غالبا با عنوان بچه‌های خوش اخلاق یاد می‌شود، حال آنکه بچه‌هایی که گریه می‌کنند نیز مشکلی ندارند. کودک گریه می‌کند تا به شما بفهماند که از چیزی خوشحال نیست. بهترین کاری که شما در این زمان می‌توانید برای کودک انجام دهید این است که به نیازهای او توجه کنید.

تحقیقات نشان داده‌اند که در مجموع، کودکانی که بیشتر گریه می‌‎‌کنند احساس امنیت بیشتری می‌کنند و زودتر با والدین به تعامل می‌پردازند. در حای که کودکانی که کمتر گریه می‌کنند، این چنین نیستند. آن‌ها همچنین در سنین پایین یاد می‌گیرند که چگونه از دیگر راه‌های ارتباطی غیر از گریه برای جلب توجه والدین استفاده کنند. اگر شما به موقع نسبت به رفتاراو واکنش نشان دهید به او کمک کرده‌اید تا به شکل موفق با شما ارتباط برقرار کند، او متوجه می‌شود که شما نیازهایش را رفع می‌کنید و برایش قابل اعتماد هستید.

هر چه بیشتر وقت خود را در کنار کودک بگذرانید، بیشتر زبان بدن او را درک می‌کنید، در این صورت، هر بار قبل از اینکه کودک شروع به گریه کند می‌توانید نیاز او را تشخیص داده و رفع کنید.

در آغوش گرفتن کودک، حرف زدن با او و اعمال توجه هر چه بیشتر نسبت به او، احساس امنیت را در او تقویت می‌کند. اگر بخواهید می‌توانید به کودک بفهمانید که هر گاه به شما نیاز دارد، شما در کنار او حاضر خواهید شد و نیازش را برآورده خواهید ساخت و بدین ترتیب از وی مراقبت به عمل خواهید آورد.

 

کودک چه وقت‌هایی بیشتر گریه می‌کند؟

 

برطرف کردن گریه‌های ممتد و یکنواخت کودک ممکن است دشوار باشد اما سعی کنید به یاد داشته باشید که فرزند شما به منظور ناامید کردن شما گریه نمی‌کند. از دوستان و اقوام خود کمک بگیرید تا وقت بیشتری برای استراحت و تجدید قوای بدنی داشته باشید.

در هنگام بیرون رفتن از منزل و دیدار دوستان، فرزندتان را به همراه خود ببرید. از همه مهمتر، سعی نکنید که خودتان یا فرزندتان را سرزنش کنید. گریه کردن برای کودک یک کار طبیعی است، همچنین احساس ناراحتی او، در هنگامی که از طرف شما به او توجهی نمی‌شود نیز طبیعی است.

اگرچه گریه کردن به مدت طولانی برای کودک، امری طبیعی است، اما اگر نگران سلامتی او هستید می‌توانید با پزشک در این باره مشورت کنید.

 

ارتباط کلامی:

 

کودک شما توانایی زبان را برای تکلم خیلی زود درک می‌کند و از همان لحظه‌ای که متولد می‌شود، سعی می‌کند با شما حرف بزند، شما ممکن است احساس کنید که مقاومت در برابر تلاش‌های زودرس او برای تکلم، مشکل است. شما می‌توانید با تکرار کردن کلمات و واژه‌ها او را سرگرم کنید. این تبادل کلمات و حروف نقش بسیار مهمی در برقراری ارتباط دارد. این تبادل، نوع زبان و مکالمه را به فرزند شما می‌آموزد و برای فرایند ایجاد صمیمیت، بسیار حیاتی است.

 

زبان آموزش:

 

کودک از لحظه‌ای که چشمان خود را به روی شما باز می‌کند به حالات چهره شما توجه می‌نماید و صداهای شما را در زمانی که با او حرف می‌زنید می‌شنود. او به سرعت یاد می‌گیرد که با حرکت دادن لب‌ها یا عضلات صورت، به حرف‌هایی که می‌زنید واکنش نشان دهد. گوش کردن و تقلید نمودن، دو راه موثر برای افزایش قابلیت تکلم است و کودک فعالانه سعی می‌کند تا از هر دو روش به طور مناسب استفاده کند.

کودک در سن 3-2 ماهگی مهارت‌هایی به دست می‌آورد که او را برای تکامل بیشتر آماده می‌کند، او صداهایی از خود درمی‌آورد و وقتی که با او حرف می‌زنند یا توجهی می‌کنند صدای بغ بغ او بلند می‌شود. وقتی که شما نیز مثل او سر و صدا کنید، کودک از صداهای شما تقلید و این مکالمه شکل دو جانبه پیدا می‌کند و بدین ترتیب یک رابطه کلامی اولیه شکل می‌گیرد که برای بیان احساسات کودک بسیار خوب است.

در سن 6-5 ماهگی مهارت‌های تقلیدی کودک به قدری تکامل می‌یابد که او می‌تواند کلمات را نیز به صورت تقلیدی ادا کند و در سن 6 ماهگی کودک یاد می‌گیرد که با حرکت دادن لب‌هایش صدای کلمات را بر زبان بیاورد.

او ممکن است کلماتی مثل “ماما” یا “بابا” را با لحن خاصی که نشان دهنده خلق و خوی اوست تکرار کند. وقتی که کودک خوشحال است با صدایی لرزان و پر از اشتیاق این کلمات را تکرار می‌کند و وقتی که عصبانی است، فریاد می‌کشد.

 

کمک کردن به کودک برای یادگیری تکلم

 

شما هر چه بیشتر با کودک خود حرف بزنید بیشتر به او کمک می‌کنید تا حرف بزند و کلمات را بیان نماید. برای نیل به این هدف چند طریق وجود دارد. در زیر، چند پیشنهاد مطرح شده است که کمک کننده هستند:

  • وقتی که با کودک صحبت می‌کنید سعی کنید تماس چشمی خود را با او حفظ نمایید، گویی که او معنای حرف‌های شما را می‌فهمد. صورت خود را مقابل صورت او نگهدارید تا او بتواند دهان شما را در هنگام بیان جملات تماشا کند.
  • او را در صحبت‌های خود دخالت دهید و به مشارکت در حرف زدن، تشویق نمایید. وقتیکه با کودک خود حرف می‌زنید، به او نیز فرصت دهید تا به شما جواب دهد. این کار ممکن است چند ثانیه یا بیشتر طول بکشد، بنابراین حوصله داشته باشید.
  • هو وقت که فرصت داشتید با کودک حرف بزنید. کارهای خود را که در طول روز انجام داده‌اید برای کودک بازگو کنید. همچنین در مورد کارهایی که انجام می‌دهید، توضیح دهید به عنوان مثال بگویید: “من حالا دارم شما را در کالسکآشه می‌گذارم”. این کار به او کمک می‌کند تا با معانی کلمات آشنا شود.
  • تون صدای خود را در حداقل ممکن حفظ کنید. وقتی با کودک حرف می‌زنید و سرگرم یکدیگر هستید، رادیو یا تلویزیون را خاموش کنید.
  • حتی الامکان کلماتی را که بر زبان می‌آورید، تکرار کنید. بچه‌ها تکرار کردن را دوست دارند و باید چندین باز یک کلمه را بشنوند تا بتوانند آن را درک نمایند.
  • برای کودک آوازهای ملایم و لالایی بخوانید. این کار کودک را با ریتم‌های سرگرم کننده کلام آشنا می‌سازد.
  • آرام باشید. آموزش تکلم، برایند طبیعی تعامل هر روزه بین شماست. بنابراین سعی نکنید در این راه عجله به خرج دهید.

 

اهمیت مطالعه

کودکان بالای سه ماه

خواندن کتاب برای کودک یکی از مهمترین راه‌های تعامل شما با کودک است، زیرا او را با زبان روزانه شما آشنا می‌سازد. برای انجام این کار هرگز نباید فکر کرد که فعلا زود است. کتاب‌های بزرگی را انتخاب کنید که دارای تصاویر زیبا و بزرگ باشند، ضمنا خیلی مفصل هم نباشند.

وقتی که توانایی تمرکز کودک در هشت هفته اول تکامل می‌یابد، بیشتر و بیشتر به کتاب توجه می‌کند. او دوست دارد به عکس‌ها و نقاشی‌های کودکان دیگر نگاه کند و توجه خود را به آن‌ها معطوف دارد، به خصوص اگر چشم آن‌ها در عکس بزرگ باشد و لبخند زده باشند.

تصاویر را با اشاره به آن‌ها نشان دهید و در این باره با آن‌ها صحبت کنید. سایر اعضای خانواده را نیز به خواندن کتاب برای کودک، تشویق نمایید.

 

کودکان سه تا شش ماهه

در این سن که قوای تمرکز کودک تکامل می‌یابد و توانایی درک صداها و اصوات مختلف را کسب می‌کند، شما می‌توانید کتاب‌های مفصل‌تری را برای او انتخاب کنید. کتاب‌هایی که دارای شکل‌ها، رنگ‌ها و تصاویر ساده‌ای از اشیاء معمول روزانه (مثل حیوانات یا گل‌ها) هستند، بیشتر برای کودک جذابیت دارند. اگر دوست دارید می‌توانید کتاب قصه برای او بخوانید، او کاملا به لحن و ریتم صدای شما توجه می‌کند.

به دنبال کتاب‌هایی بگردید که عکس‌های زمینه‌ای جذاب و صاف داشته باشند و صفحه‌های آن متنوع و مطلوب باشد. شما حتی می‌توانید از کتاب‌های پلاستیکی مخصوص حمام برای کودک تهیه کنید.

 

نکته مهم: لازم به ذکر است که مطالبی که در این مقاله عنوان شد، به هیچ وجه جایگزین مراجعه به پزشک و متخصص این حوزه نخواهد شد.

منبع: پوران سامی، 1393، کودک من از تولد تا یک سالگی، نشر تحفه با همکاری آوای جامع

اشتراک‌گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *